Co roku Parlament Europejski przyznaje Nagrodę im. Sacharowa, aby uhonorować wyjątkowe osoby i organizacje broniące praw człowieka i podstawowych wolności. W 2019 roku nagrodę otrzymał Ilham Tohti, ujgurski ekonomista walczący o prawa mniejszości ujgurskiej w Chinach.

W tym roku Polscy aktywiści LGBTI Jakub Gawron, Paulina Pająk i Paweł Preneta, Kamil Maczuga znaleźli się wśród nominowanych do tej ważnej nagrody. Aktywiści LGBTI w 2019 roku założyli stronę internetową Atlas Nienawiści (Atlas of Hate) https://atlasnienawisci.pl/, zawierającą mapy i monity wielu Jednostek Samorządu Terytorialnego w Polsce, które przyjęły, odrzuciły lub oczekują na przyjęcie uchwały anty-LGBTI. Jednocześnie nominowani rozpowszechniali informacje o Atlasie w mediach oraz wśród aktywistów i polityków.

Twórcy Atlasu Nienawiści nominowani do nagrody im. Sacharowa
Twórcy Atlasu Nienawiści nominowani do nagrody im. Sacharowa

Dziś ponad 100 gmin i innych JST w Polsce ogłosiło się „strefami wolnymi od LGBTI” lub przyjęło tak zwane Samorządowe Karty Praw Rodzin. W 2020 r. Gawron, Pająk i Preneta zostali pozwani przez pięć z tych lokalnych gmin za zniszczenie ich reputacji. Gminy zażądały przeprosin i rekompensaty finansowej dla „organizacji przyjaznych rodzinie” funkcjonujących w pięciu regionach.


Nominacje do Nagrody im.Sacharowa za wolność myśli za 2020 r., otrzymali:

Demokratyczna opozycja na Białorusi, reprezentowana przez Radę Koordynacyjną, inicjatywa odważnych kobiet oraz polityków i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego - nominowana przez Europejską Partię Ludową, Socjaliści i Demokraci, Odnówmy Europę,

Mgr Najeeb Moussa Michaeel, Arcybiskup Mosulu w Iraku - nominowany przez frakcję Tożsamość i Demokracja,

Aktywiści Guapinolu i Berta Caceres w Hondurasie - nominowani przez Zieloni / Wolne Przymierze Europejskie, Konfederacyjna Grupa Zjednoczonej Lewicy Europejskiej / Nordycka Zielona Lewica,

Demokratyczna opozycja na Białorusi, reprezentowana przez Sviatlana Tsikhanouska - nominowana przez frakcję Europejskich Konserwatystów I Reformatorów

Polscy aktywiści LGBTI Jakub Gawron, Paulina Pajak, Paweł Preneta i Kamil Maczuga, założyciele portalu Atlas Nienawiści zostali nominowani przez Malin Björk, Terry Reintke, Marc Angel, Rasmus Andresen i 39 innych europosłów.


Demokratyczną opozycję na Białorusi reprezentuje Rada Koordynacyjna, inicjatywa odważnych kobiet - główna kandydatka opozycji Światłana Tsikhanouskaya; Laureatka Nagrody Nobla Swietłana Aleksijewicz; muzyk i działacz polityczny Maryia Kalesnikava; i działacze polityczni Volha Kavalkova i Veranika Tsapkala - a także politycy i przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego - bloger wideo i więzień polityczny Siarhei Tsikhanouski; Ales Bialiatski, założyciel białoruskiej organizacji praw człowieka Wiasna; Siarhei Dyleuski; Stsiapan Putsila, założyciel kanału Telegram NEXTA; Paval Sieviaryniec; oraz Mikola Statkiewicz, więzień polityczny i kandydat na prezydenta w wyborach w 2010 roku.

Sviatlana Tsikhanouskaya to nauczycielka, działaczka na rzecz praw człowieka i polityk, która po aresztowaniu męża brała udział w wyborach prezydenckich na Białorusi w 2020 roku jako główny kandydat opozycji. Aleksander Łukaszenko został oficjalnie ogłoszony zwycięzcą w konkursie naznaczonym zarzutami o powszechne oszustwa wyborcze, a Tsikhanouskaya po prośbie o ponowne przeliczenie głosów musiał uciekać na Litwę w obawie przed więzieniem. W odpowiedzi na zarzuty oszustw wyborczych w całym kraju wybuchły duże pokojowe protesty, które reżim odepchnął z bezprecedensową przemocą. W międzyczasie powstała Rada Koordynacyjna reprezentująca obywatelski naród Białorusi i ułatwiająca pokojowe przekazanie władzy.


Kiedy Państwo Islamskie przybyło do Mosulu w sierpniu 2014 r., Arcybiskup Mosulu biskup Najeeb Moussa Michaeel zapewnił ewakuację chrześcijan, Syryjczyków i Chaldejczyków do irackiego Kurdystanu i zabezpieczył ponad 800 historycznych rękopisów z okresu od XIII do XIX wieku. Te rękopisy zostały później zdigitalizowane i wystawione we Francji i Włoszech. Od 1990 r. przyczynił się do zabezpieczenia 8 000 kolejnych rękopisów i 35 000 dokumentów Kościoła wschodniego.


Działacze na rzecz środowiska Guapinol - Porfirio Sorto Cedillo, José Avelino Cedillo, Orbin Naún Hernández, Kevin Alejandro Romero, Arnold Javier Aleman, Ever Alexander Cedillo, Daniel Marquez i Jeremías Martínez Díaz - są członkami Miejskiego Komitetu Obrony Dóbr Wspólnych i Publicznych Tocoa. Przebywają w więzieniu za udział w pokojowym obozie protestacyjnym przeciwko firmie górniczej, której działalność doprowadziła do skażenia rzek Guapinol i San Pedro. Podczas gdy inni więźniowie zostali uwolnieni, obrońcy Guapinolu nadal są zatrzymani, a prokuratura nie przedstawiła żadnych solidnych dowodów uzasadniających to przedłużające się zatrzymanie.

Zamordowana w marcu 2016 r., Berta Cáceres była ekologiem i wybitną działaczką na rzecz praw do ziemi rdzennej społeczności Lenka w Hondurasie. Była współzałożycielką Rady Ludności Rdzennej Hondurasu (COPINH). Przez ponad dwie dekady walczyła z przejmowaniem ziemi, nielegalnym wyrębem i projektami korporacji. W 2015 roku otrzymała nagrodę Goldman Environmental Award.


Nagroda Sacharowa przyznawana jest zwykle w październiku. Nominacji może udzielić grupa polityczna lub przynajmniej 40 posłów Parlamentu Europejskiego. Komisja do Spraw Zagranicznych i Komisja Rozwoju poprzez głosowanie wybierają trzech finalistów z listy nominowanych, następnie Konferencja Przewodniczących PE wybiera laureata. Nagroda ustanowiona w grudniu 1988 przez Parlament Europejski i nazwana na cześć radzieckiego naukowca oraz działacza politycznego Andrieja Sacharowa. Pierwszym jej laureatem został Nelson Mandela.